Bandung 4

Het leven van Egbert begint om zes-zeven uur in de ochtend. Het huis vult zich met geluiden en Sara (de nanny en hulp) bereidt het eten voor. Zij slaapt achter in het huis in een eigen kamertje. De schat heeft mijn was gewassen en ik heb haar uiteraard bedankt met een mooie fooi.

Egbert is aangesloten bij Kelola, een instituut die zonder overheidssteun al ruim 14 jaar bestaat. In principe wordt geen enkele culturele organisatie gefinancierd door de overheid en moet men zichzelf bedruipen. Kelola krijgt geld van o.a. Hivos en is een partnerorganisatie van Theatre Embassy. Ze hebben een enorm netwerk in Indonesie en werken professioneel. In Indonesie betekent professioneel dat men zich aan afspraken en een planning houdt, men e-mails beantwoordt en redelijk goed georganiseerd is. Tot ergernis van Egbert zijn er ook bij Kelola een beperkt aantal mensen dat geen initiatief neemt. Egbert geeft binnenkort een workshop waarin hij theatre for development over gaat brengen op twintig theatermakers en welzijnswerkers. Op donderdag zou de lijst gepubliceerd worden van de definitieve deelnemers en Windy belde ons namens haar meerdere Muthi meerdere malen op dat hij direct zijn e-mail moest checken. Tot drie maal toe legde Egbert uit dat hij in de file stond en niet in staat was zijn email te checken. Hij legde haar uit hoe zij in zijn e-mailbox kon en eea kon afhandelen en gaf hij aan: zij werd daartoe door hem geautoriseerd werd. Na haar ‘Ja’ aan de telefoon , kwam echter al ras een smsje dat ze de webmail niet wist te openen en zij daartoe ook overigens niet bevoegd was. Egbert moest het echt zelf doen. Ik heb hem gerustgesteld dat ik de ‘ik-weet-en-wil-niet’-houding ook ken uit Nederlandse organisaties. Ondanks dit kleine en herkenbare voorval staat Kelola bekend als degelijk en formeel. Voor de workshop werkt Egbert samen met Joned, een acteur en regisseur, die we hebben ontmoet. Een vriendelijke man uit Jogyakarta die ter voorbereiding op de workshop al een uitgebreid script had gemaakt en zeer gedegen over kwam in ons gesprek. Joned gaat in de workshop met name de theaterpraktijk verzorgen.

Egbert heeft me workshop uitgelegd. Zeven dagen achter elkaar krijgen de deelnemers afwisselend theatertheorie en theaterpraktijk. Doel is dat de deelnemers zelf in staat zijn theater te gaan maken over maatschappelijke problemen. Veel van deze theaterstukken hebben een voorlichtende en agenderende functie voor het publiek en bevatten boodschappen over vrouwenrechten, aidsbestrijding etc. De theaterpraktijk uit de workshop bevat o.a. een instructie hoe poëzie gebruikt kan worden in theater. Ook krijgen de deelnemers diverse acteerlessen. Het wordt een afwisselende groep deelnemers afkomstig van diverse eilanden, van diverse religies, mannen en vrouwen. Een aantal deelnemers werkt voor een womensrights organisatie. De deelnemers leren in de workshop ook een sociale analyse maken die de basis kan vormen voor een theaterstuk. Ze doen een survey in de praktijk en moeten op basis van interviews op de markt het probleem goed in kaart brengen. In deze workshop zal dat uiteraard gaan over vrouwenrechten. Tot slot maken de deelnemers een klein theaterstuk.

Naast deze workshop bereidt Egbert een theaterstuk voor met Iman Soleh. Het stuk Tanna, aarde, is een vervolg op het theaterstuk Water van Iman. We waren te gast in het huis van Iman dat grenst aan een openluchttheater. De sfeer deed me denken aan Ruigoord. Toen we aankwamen waren een paar gespierde mannen bezig van aluminiumplaten houders te maken voor de theaterlampen. Het regent hier vaak en van kortsluiting is al snel sprake. Men vertelde vol afgrijzen een verhaal dat een jongen bij een collega-theatergroep de theaterlampen had aangesloten op de electriciteitsdraden en helaas door kortsluiting was overleden. Zwart geblakerd.

De ouders van Iman bezaten een stuk grond in de stad waarop ze deels studentenwoningen hebben gemaakt en dat verder bestemd werd voor theater. Hier kan Iman zijn hart ophalen en heeft hij al tal van theaterproducties opgevoerd waar vaak ook de lokale bevolking aan meewerkt. De plannen zijn dat er ook een bibliotheek komt voor de kinderen. Iman houdt van grote beelden, bewegingsobjecten en video en hij verwerkt veel mythische verhalen in zijn stukken. Wat dat betreft doet zijn werk me weer denken aan het werk van Bert Barten die ook gefascineerd is door epische verhalen. Met Bert heb ik plannen om workshops te gaan maken over leiderschap overigens. Iman Soleh heeft me diverse theaterstukken laten zien op zijn laptop. Indrukwekkend. Zo was het decor van een van de theaterstukken een toneel bezaaid met nieuwssnippers.

Iman is een onafhankelijk denker die kritisch is tegenover de overheid  en liever ook geen geld aanneemt van bedrijven. Ze weten de theaterproducties te maken met weinig budget en veel creativiteit. Ondanks zijn bourgeois-houding heeft hij twee weken geleden een oorkonde van de burgemeester ontvangen. Van het geld dat hij kreeg, zo'n 1.000 Euro, heeft hij direct theaterlichten aangeschaft en het aluminium voor de berschermbozen. Ook verdient Iman soms bij met het voordragen van zijn gedichten voor gezagsdragers. Hij heeft inmiddels ook meer dan 427 scholen bezocht op alle eilanden van Indonesie. Hij had hierover prachtige anecdotes en ik adviseerde hem hierover een boek te schrijven. Over zijn werk op de scholen, heeft inmiddels een goede instructiefilm gemaakt met als thema hoe een docent zelf theaterles kan geven. Deze film zal naar 12000 scholen worden gestuurd! Wij kregen uiteraard de film te zien die ook was geschoten in het openluchttheater.

We hebben veel van zijn werk gezien en werden daarna uitgenodigd voor het eten. De grappen en grollen gingen over en weer. Een zeer gezette jongen schepte twee volle borden op : “Good worker, but eats a lot”. Iman houdt niet van mathematica dus ging Egbert aan de slag met twee jongere jongens van de groep. Ze hebben het budget van de voorstelling doorgenomen en de keuzes die daardoor gemaakt moeten worden: hoeveel personeel wordt er aangenomen, hoe vaak krijgt men eten, hoeveel krijgt de productieleider etc. Theatre Embassy zal zich met name richten op het zakelijke deel en de promotie. Iman Soleh wil artistieke vrijheid en dat is hem wel toevertrouwd. Om 5 uur werd het gesprek gestopt omdat Iman ging bidden in zijn gebedsruimte in het huis. 5 keer per dag wordt hier op Java gebeden en wordt door de moskeen met doordringend gezang opgeroepen tot het gebed. Dat begint al om circa 5 uur in de ochtend. Iman is zeer gelovig en is ook van plan naar Mekka te gaan in februari. Het is niet de bijeenkomst waar ruim 5 miljoen gelovigen komen maar dan wordt de geboorte van Mohammed gevierd.

Misschien ga ik zowel Joned als Iman nog ontmoeten in Jogyakarta. Leuke mannen en zeer verschillend!

Egbert en ik hebben nog lang gepraat hoe hij zijn programma structureel zou kunnen financieren. Het aantal mensen dat opgeleid zou kunnen worden op het gebied van cultuureducatie en theatre for development is in Indonesië groot. Probleem is alleen dat zij niet een training kunnen betalen. Het blijft jammer dat Theatre Embassy geen subsidie meer heeft van de rijksoverheid, juist omdat in dit soort landen de professionalisering van cultuur goede invloed kan hebben op het toerisme, de horeca, het imago van het land, het behoud van culturele tradities en de werkgelegenheid. Ook hebben community art projecten een belangrijke functie om de bevolking voor te lichten. Voor mij is zichtbaar geworden hoe de theaterwereld hier werkt. De maker werken in het spanningsveld tussen de behoefte aan artistieke onafhankelijkheid, de weerzin tegen de overheid met haar spelletjes en corruptie en anderzijds het gebrek aan geld. De theatermakers hebben geld nodig maar het geld zal moeten komen van buitenlandse fondsen die de artistieke onafhankelijkheid garanderen.

Foto's volgen in de volgende blog